Top

Brig

Blas am Oes

Mae Blas am Oes yn pennu’r gweithredu sydd ei angen i wella safonau bwyd a diod a gynigir yn ysgolion Cymru.

 

Blas am OesCaiff argymhellion Blas am Oes eu rhannu’n safonau sy’n seiliedig ar faeth a safonau sy’n seiliedig ar fwyd a diodydd fel a ganlyn: 

  • Mae 14 o safonau sy’n seiliedig ar faeth, yn cynnwys ynni
  • Mae 1 o safonau sy’n seiliedig ar fwyd
  • Safonau ar wahân am ddiodydd 

 

Mae 14 o safonau sy’n seiliedig ar faeth wedi cael eu gosod ar gyfer pryd canol dydd disgyblion, a byddant yn gostwng lefelau braster, siwgr a halen ac yn cynyddu lefelau fitaminau a mineralau yn y bwyd.  


Maen nhw’n berthnasol i ginio ysgol cyfartalog dros bum diwrnod ysgol o’r bron ac maent yn ymwneud â’r ddarpariaeth yn ei chyfanrwydd yn hytrach nag ymborth unigol. 

Mae’r safonau sy’n seiliedig ar fwyd yn golygu’r ymborth sy’n cael ei weini drwy gydol y diwrnod ysgol a bydd yn helpu i gynyddu lefelau bwyta ffrwythau, llysiau a physgod bras ac yn annog dewisiadau iachach ar adeg prydau bwyd i osod cynsail arferion bwyta da am oes.

 

  • Pwy sy’n gyfrifol am ddarparu’r bwyd a diod mewn ysgolion? 

    Yr awdurdod lleol neu gorff llywodraethol yr ysgol, yn achos atgyfeirio’r penderfyniad, sy’n gyfrifol am ddarparu gwasanaeth prydau ysgol ar werth, darparu prydau ysgol am ddim i blant cymwys a phenderfynu ffurf y prydau hynny.

     

    Ers mis Ebrill 2000, mae awdurdodau lleol wedi atgyfeirio cyllid prydau bwyd i ysgolion uwchradd, a gall wneud yr un fath yn achos ysgolion cynradd ac ysgolion arbennig os yw’n dymuno gwneud. Pan fod gan ysgol gyllideb wedi’i atgyfeirio ar gyfer prydau, mae corff y llywodraethwyr yn derbyn yr un cyfrifoldeb â’r awdurdod lleol o ran ymwneud â’r ddarpariaeth. Caiff yr ysgolion sy’n dewis atgyfeirio brynu gwasanaethau arlwyo’r awdurdod lleol yn eu hôl os yw’r awdurdod yn cytuno y caiff wneud.

     

    Dwr gytundeb y prydau ysgol, gall y cyfrifoldeb am ddarpariaeth o ddydd i ddydd gael ei drosglwyddo i ddarparwr y gwasanaeth, ond bydd y cyfrifoldeb am ddarparu prydau ysgol yn parhau i fod yn nwylo’r awdurdod lleol neu’r corff llywodraethol os caiff y gwasanaeth ei atgyfeirio. 

  • Beth yw’r argymhellion ar gyfer darpariaeth bwyd mewn ysgolion? 

    Mae’r cylchlythyr Rhif 03/2003 ‘Safonau Maeth mewn Cinio Ysgol’ yn rhoi cyngor ar y safonau craidd gorfodol ar gyfer cinio ysgol fel y pennwyd hwy yn Rheoliadau Addysg (Safonau Maeth ar gyfer Cinio Ysgol) (Cymru) 2013.


    Cyflwynodd Blas am Oes, a gyhoeddwyd ym mis Tachwedd 2007, safonau maeth llymach, sy’n uwch na’r safonau craidd gorfodol ac sy’n berthnasol i’r holl fwyd a weinir, p’un a chaiff ei ddarparu gan yr ysgol, .e.e siop / peiriant byrbrydau, tîm arlwyo ar y safle, gwasanaethau arlwyo awdurdod lleol neu ddarparwr / contractwr allanol. Nid yw argymhellion Blas am Oes yn orfodol eto. Fodd bynnag, bydd ysgolion yn anelu at gyflawni’r argymhellion yma i baratoi at newidiadau i’r ddeddfwriaeth a fydd yn cyd-fynd ag argymhellion Blas am Oes.


    Ers 2008, mae pob awdurdod lleol yng Nghymru wedi derbyn cyllid grant i’w cynorthwyo i gydweithio â’u hysgolion a sicrhau eu bod yn gweithio i gyrraedd safonau argymhellion Blas am Oes. 

  • Pwy sy’n gyfrifol am sicrhau bod darpariaeth bwyd yn cydymffurfio ag argymhellion safonau maeth a bwyd Blas am Oes? 

    Mae hyn yn dibynnu pwy sy’n gyfrifol am y ddarpariaeth fwyd a diod yn eich ysgol.


    Pan ddarperir y bwyd gan yr awdurdod lleol, yr awdurdod sy’n gyfrifol am sicrhau bod y bwyd yn cydymffurfio â’r argymhellion.


    Pan ddarperir y bwyd gan yr ysgol ar y safle ei hun neu gan gontractwr, y corff llywodraethol sy’n gyfrifol am sicrhau bod y bwyd yn cydymffurfio â’r argymhellion. 

  • Fel llywodraethwr, beth sydd angen i mi fod yn ymwybodol ohono o ran darpariaeth bwyd mewn ysgolion? 

    Fel llywodraethwr, dylech chi feddwl am yr isod (nid yw’r rhestr hon yn ddiffiniol):

     

    • Gofynion deddfwriaethol parthed darpariaeth fwyd mewn ysgolion

    • Dysgu am yr argymhellion diweddaraf yn Blas am Oes

    • Sicrhau bod bwyd a weinir dros ddiwrnod ysgol yn cydymffurfio ag argymhellion Blas am Oes neu’n gweithio tuag at gydymffurfio â nhw

    • Gofynion i ymgymryd â dadansoddiad maeth o’r ddarpariaeth amser cinio pan na ddarperir y bwyd gan wasanaethau arlwyo’r awdurdod lleol

    • Mae angen i’r Tîm Rheoli Uwch a’r llywodraethwyr yn yr ysgol ddeall beth yw eu cyfrifoldebau o ran gweithredu argymhellion a gofynion deddfwriaethol

    • Mewn ysgol sydd wedi dewis peidio â defnyddio darpariaeth arlwyo’r awdurdod lleol, dylech chi fod yn ymwybodol o’r gefnogaeth a’r arweiniad fydd eu hangen ar dîm arlwyo’r ysgol i weithredu’r argymhellion.Dylai unrhyw ddarparwyr neu gontractwyr fod yn ymwybodol o argymhellion Blas am Oes.  

 

Gellir lawrlwytho Cynllun Gweithredu Blas am Oes, canllawiau gweithredu drafft, canllaw dadansoddi maeth, posteri safonau bwyd a theclyn asesu bwyd ysgolion cyfun o wefan Llywodraeth Cymru:


Bwyta’n Iach mewn Ysgolion  




Rhannu Hoffi