Top

Brig

Dyfodol Gwasanaethau'r Cyngor

Esboniad o sefyllfa ariannol y Cyngor a chyfle i ddweud eich dweud

 

Mae’r Cyngor yn darparu ystod helaeth o wasanaethau gan gynnwys gofal cymdeithasol, casglu gwastraff, darparu a chynnal ysgolion, priffyrdd, parciau a mannau agored, hyrwyddo gwaith adfywio a darparu trafnidiaeth.  

 

Mae gan Gyngor Bro Morgannwg hanes o lwyddiant, ar ôl cyrraedd brig Cynghorau Cymru o ran ein perfformiad am y trydedd flwyddyn yn olynol mewn amryw ddangosyddion perfformiad ar gyfer ystod o wasanaethau.  

 

Rhaid i’r Cyngor bennu ei gyllideb ar gyfer y flwyddyn ariannol nesal. Rydym wedi cael setliad amodol gan Lywodraeth Cymru a gostyngiad pellach mewn cyllid yw hwnnw.  

 

Mae’n glir y bydd angen i ni wneud penderfyniadau anodd ar y ffordd rydym yn defnyddio ein harian i ddarparu ystod o wasanaethau felly hoffem gael eich mewnbwn. Rydym yn gofyn i drigolion a rhanddeiliaid allweddol eraill i ddweud eu dweud ar gyllideb y Cyngor a dyfodol gwasanaethau Cyngor.  

 

 

 

 

  • Beth yw'r sefyllfa presennol?

    Mae Cyngor Bro Morgannwg yn wynebu toriadau i’w gyllideb ar gyfer y flwyddyn ariannol nesaf, yn yr un modd â’r chwe blynedd ddiwethaf. Mae’r ffigurau diwethaf yn dangos bod angen i’r Cyngor arbed £10.6m yn 2018/19, sy’n ostyngiad o 5% o’n cyllideb diweddaraf. Ar yr un pryd â gorfod ymdrin â’r heriau ariannol hyn, rydym hefyd yn gweld bod y galw am, a chost gwasanaethau allweddol, megis addysg a gofal cymdeithasol, yn parhau i gynyddu.

    Mae’r dreth gyngor yn creu 30% o gyllideb gyffredinol y Cyngor gyda’r gweddill ohoni’n dod o Lywodraeth Cymru a chynlluniau grant eraill. 

     

    Mae Bro Morgannwg yn derbyn un o’r setliadau isaf yng Nghymru y pen o'r boblogaeth, sy’n golygu bod pwysau ychwanegol i leihau cost gwasanaethau. 

     

    Mae’r setliad ar gyfartaledd ledled Cymru’n cyfateb i £1,320 y pen o’r boblogaeth. Mae hynny’n cymharu â setliad Bro Morganwg, sef £1,167 y pen o’r boblogaeth. Mae’r gwahaniaeth rhwng lefelau’r cyllid yn dod yn fwy o flwyddyn i flwyddyn.  

     

    Mae ein setliad cyllidol isel yn effeithio'n negyddol ar sut yr ydym yn medru ariannu gwasanaethau allweddol fel addysg. Ar gyfer 2017/18 y cyllid ar gyfartaledd fesul disgybl yng Nghymru yw £5,628, ond y swm a warir yn y Fro yw £5,022 ar hyn o bryd. Mae'r bwlch rhwng gwariant fesul disgybl hefyd yn ehangu o flwyddyn i flwyddyn. 

  •  Sut caiff arian ei arbed?

    Yn y bôn rydym wrthi’n adolygu pob un o’n meysydd gwaith. Mae hyn yn cynnwys ystyried sut gellir darparu gwasanaethau yn y dyfodol a chan bwy. Rydym yn ymgysylltu â Chynghorau Tref a Chymuned a’r Sector Gwirfoddol er mwyn chwilio am ffyrdd newydd ac arloesol o weithio.

     

    Mae enghreifftiau o fentrau diweddar yn cynnwys gweithio gyda grwpiau cymunedol i ddarparu gwasanaethau llyfrgelloedd a gwasanaethau a rennir, er enghraifft archwilio ac iechyd yr amgylchedd, sydd bellach yn cael eu cynnal mewn partneriaeth ag awdurdodau lleol cyfagos. 


    Rydym yn chwilio am ffyrdd o greu incwm i helpu i dalu cost gwasanaethau ac i'n galluogi i barhau i ddarparu gwasanaethau sy'n cael eu gwerthfawrogi gan ein cymunedau.

  • A gaiff gwasanaethau eu hatal?

    Ar hyn o bryd mae Cyngor Bro Morgannwg yn cynnig mwy na 1,000 o wasanaethau i fwy na 127,000 o drigolion. O ystyried maint yr her rydym bellach yn ei wynebu, mae’n amhosibl i’r Cyngor barhau i wneud popeth y mae’n ei wneud ar hyn o bryd pan fo cyllid yn cael ei dorri mewn modd mor sylweddol.

     

    Ein nod bob amser fydd amddiffyn y gwasanaethau y mae ein trigolion yn eu gwerthfawrogi fwyaf. Ar yr un pryd, nid yw’n gwneud synnwyr i ni barhau i ddarparu gwasanaethau nad oes eu heisiau mwyach neu nad ydynt o fudd i’r bobl hynny sy’n eu defnyddio. Pan fo hyn yn wir, mae’n gwneud synnwyr i ni ganolbwyntio ein hadnoddau ar y pethau hynny sy’n gwneud gwahaniaeth i fywydau pobl.

     

    Dyma’r rheswm bod yr ymgynghoriad ar y gyllideb mor bwysig. 

  • Os yw gwasanaethau’n cael eu dileu, pam nad yw fy nhreth gyngor yn lleihau?

    Cesglir y dreth gyngor yn lleol i helpu i dalu am wasanaethau’r Cyngor. Fodd bynnag, mae’r arian a godir gan Gyngor Bro Morgannwg trwy gasglu’r dreth gyngor yn llai na thraean ein cyllideb gyfan.

     

    Un o’r ffyrdd y gallwn leihau effaith toriadau’r llywodraeth ganolog ar ein cyllid yw trwy gynyddu’r incwm a grëir yn lleol. Mae eich treth gyngor yn un o’r ffurfiau hyn ar incwm.  

     

    Er y pwysau ariannol anodd sy’n wynebu’r Cyngor rydym wedi gallu cadw treth gyngor y Fro yn is na chyfartaledd Cymru. Ar hyn o bryd, mae tŷ Band D cyffredin yn y Fro yn talu £1,142 y flwyddyn. £1,754 y flwyddyn yw’r dreth gyngor Band D uchaf yng Nghymru. 

  • Ym mha ffyrdd eraill gall y Cyngor greu mwy o incwm?

    Un o’r ffyrdd eraill y gallwn gynyddu’r swm sydd gennym i ariannu’n gwasanaethau yw drwy adolygu’r ffordd rydyn ni’n codi tâl amdanyn nhw.

     

    Mae cynnydd o 1% yn y Dreth Gyngor yn cyfateb i dua £661,000 mewn cyllideb o dua £215 miliwn. 

     

    Mae ffi fechan yn cael ei chodi am lawer o’r gwasanaethau nad sy’n statudol (y rhai nad oes rhaid i ni eu darparu yn ôl y gyfraith) ar hyn o bryd. Hyd yn hyn, does dim tâl yn cael ei godi am wasanaethau a fyddai’n cwmpasu cost gyfan darparu’r gwasanaethau hwnnw.

     

    Byddai cael ein digolledu am y gwasanaethau yma nad sy’n angenrheidiol yn golygu y gallen ni drosglwyddo arian i’r meysydd sydd ei angen fwyaf, ac mae hyn yn rhywbeth rydyn ni’n ystyried ei wneud.   


    Rydyn ni hefyd yn ystyried sut gallen ni godi incwm a gwrthbwyso costau drwy gynnig arbenigedd ein gwasanaethau i gyflenwyr eraill, a thrwy gynyddu’r dirwyon rydyn ni’n medru eu codi am weithredoedd anghymdeithasol ac anufudd-dod fel taflu ysbwriel a pheidio â chodi baw cŵn, neu beidio â dilyn canllawiau casglu gwastraff.

  • Beth allaf ei wneud? 

    Y gwasanaethau gorau yw’r rhai hynny sydd wedi’u dylunio mewn partneriaeth â’r bobl hynny sy’n eu defnyddio ac rydym yn gwybod na allwn ond cyflawni’r hyn rydym eisiau ei wneud trwy ymgysylltu’n effeithiol â thrigolion y Fro yn y broses. 

     

    Y ffordd hawsaf i chi gymryd rhan yn y gwaith o lywio dyfodol y Cyngor yw trwy ymateb i ymgynghoriadau a cheisiadau am adborth lle y bo’n bosibl.

     

    Cwblhewch yr arolwg ar gyllideb 2018/19.

    Arolwg y gyllideb

     

 

Rhannu Hoffi