Dyfodol Gwasanaethau'r Cyngor

Esboniad o sefyllfa ariannol y Cyngor a chyfle i ddweud eich dweud

 

Dweud eich dweud

 

Cefndir

Ar 9 Hydref 2018 cyhoeddodd Llywodraeth Cymru'r Setliad Dros Dro i Lywodraeth Leol 2019/2020. Mae'r setliad yn nodi'r lefel o gyllid a ragwelir ar gyfer Llywodraeth Leol yn y flwyddyn i ddod. 

 

 

O ran y manylion, mae'r setliad cyffredinol yn cynnig gostyngiad cyfartalog o 0.3% ar draws awdurdodau lleol yng Nghymru. Ym Mro Morgannwg y gostyngiad yw 0.7%, sy'n cyfateb i ostyngiad arian parod o £1.037m. Mewn termau real, gan ystyried chwyddiant a phwysau hysbys eraill megis chwyddiant cyflogau cenedlaethol a’r cynllun pensiwn athrawon nas ariannwyd, mae'r gostyngiad yn y gyllideb yn debycach i 4.2% 

 

Er bod y setliad dros dro yn ymwneud â'r flwyddyn ariannol 2019/2020, mae deall y cyd-destun y gwnaed y cyhoeddiad diweddar ynddo yn hanfodol i werthfawrogi'r effaith y bydd y lefel is arfaethedig hon o gyllid yn ei chael ar wasanaethau lleol ac, felly, dalwyr treth lleol. Yn y Cyngor hwn, mae arbedion refeniw o fwy na £50m wedi'u nodi a'u cyflawni ers 2010/2011. Mae hyn ar gyllideb refeniw net o £222m yn y flwyddyn ariannol gyfredol. 

 

Rydym wedi sôn o'r blaen am y Strategaeth Ail-lunio Gwasanaethau, sydd wedi bod ar waith ers pedair blynedd.  Drwy'r strategaeth hon, rydym wedi adolygu ein holl weithgareddau er mwyn sicrhau ein bod ond yn darparu'r gwasanaethau a'r cymorth sydd eu hangen ar ein trigolion. Mae hyn wedi arwain at fabwysiadu modelau darparu gwasanaethau amrywiol mewn gwasanaethau gwahanol, sydd wedi bod yn ymateb rhagweithiol mewn cyfnod o bwysau ariannol nas gwelwyd o'r blaen. 

 

Mae canlyniad y dull hwn yn cynnwys sefydlu pum llyfrgell gymunedol yn y Fro sydd wedi sicrhau parhad gwasanaethau llyfrgell yn rhai o'n trefi llai. Pan fydd rhai awdurdodau lleol wedi cau llyfrgelloedd lleol, rydym wedi llwyddo i gadw ein rhai ni'n agored drwy weithio mewn partneriaeth â grwpiau cymunedol. 

 

Er bod hyn wedi cael rhywfaint o enillion ariannol i'r Cyngor, mae ymhell o'r lefel sy'n ofynnol i sicrhau sefydlogrwydd ariannol wrth symud ymlaen. Mae'r awdurdod hefyd yn gweithio i sicrhau, lle y bo'n bosibl, bod ein gwasanaethau yn manteisio ar dechnoleg newydd i roi mynediad gwell i wasanaethau i'n trigolion ond hefyd i symleiddio ein prosesau i fod mor effeithlon ag y gallwn fod. 

 

Yn ogystal, mae'r Cyngor yn parhau i weithio gydag awdurdodau eraill i ddarparu gwasanaethau a rennir ac mae hyn wedi galluogi'r awdurdod i barhau i ddarparu'r gwasanaethau hynny sy'n wynebu problemau gwydnwch sylweddol o ganlyniad i bwysau ariannol parhaus. 

 

Mae'r pwysau ar Ofal Cymdeithasol yn ddifrifol ac wedi'u dogfennu'n helaeth. Fel y mae'r galw cynyddol ar wasanaethau addysg.  O ganlyniad i ymrwymiad y Cyngor hwn i gefnogi cyllidebau addysg a gofal cymdeithasol, bu'n rhaid talu arbedion sylweddol o wasanaethau eraill, gan gynnwys gwasanaethau diogelu'r cyhoedd, gwasanaeth gwastraff a gwasanaethau trafnidiaeth. Mae gostyngiadau yn y gwasanaethau hyn yn golygu ein bod yn wynebu sefyllfa lle na fyddwn yn gallu gweithio'n rhagweithiol cyn bo hir ac na fyddwn ond yn gallu ymateb pan fydd pethau wedi mynd o chwith, sydd nid yn unig yn ffordd aneffeithiol o weithio, ond hefyd nid yw’n ddull y gall awdurdod megis hwn ddymuno ei ystyried. 

 

Mae'r gwasanaeth rheoli gwastraff yn un cymhleth ac yn un y mae ein trigolion yn arbennig o gyflym i ymateb iddo os yw'r gwasanaeth yn methu neu'n lleihau mewn unrhyw ffordd. Mae colli incwm ailgylchu ac erydiad parhaus y Grant Refeniw Sengl yn bwysau ariannol sylweddol ar y gwasanaeth hwn. Rydym yn awdurdod perfformiad uchel sy'n isel o ran cost ar gyfer y gwasanaeth hwn yng nghyd-destun Cymru felly nid yw'n bosibl ymateb i'r pwysau hyn drwy wella effeithlonrwydd. 

 

Rydym wedi edrych ar gynyddu'r taliadau a godir am wasanaethau mewn rhai ardaloedd er mwyn cyfrannu at y gost o ddarparu'r gwasanaethau gwerthfawr hyn. Un enghraifft o hyn yw'r ymgynghoriad diweddar ar y Strategaeth Barcio Drafft. Fodd bynnag, cafwyd beirniadaeth ar y cynigion hyn a chwestiynodd trigolion yr angen i godi tâl am drwyddedau parcio neu barcio mewn canol trefi.  

 

Yng ngoleuni'r sefyllfa hon, gofynnwn i drigolion ein hysbysu am eu dewis o ran sut y byddwn yn cyfrannu at yr arbedion gofynnol. A yw cadw'r Dreth Gyngor yn is na chyfartaledd Cymru, er enghraifft, yn bwysicaf i drigolion? Os yw hyn yn wir, yna bydd angen codi tâl am wasanaethau eraill er mwyn parhau i'w cyflawni yn yr amgylchiadau ariannol anodd hyn.  

 

Rhannwch eich barn gyda ni drwy gwblhau'r arolwg uchod neu e-bostio ymatebion manylach i'r cyfeiriad isod.  I gael rhagor o wybodaeth fanwl, gweler yr adroddiadau isod.

 

Am wybodaeth fanylach, gweler yr adroddiadau isod: