Yr Wythnos gyda Marcus

17 Ebrill 2026

Helo Pawb,

Rwy'n falch o fod yn rhannu Neges Diwedd Wythnos yr wythnos hon a chymryd eiliad i ganolbwyntio ar y gwaith rydyn ni'n ei wneud gyda'n gilydd i lunio'r Fro ym maes Lle.

Un o'r agweddau mwyaf gwerth chweil wrth greu lleoedd yw gweld sut mae ymdrech ar y cyd yn trosi'n newid go iawn ar lawr gwlad.

Mae creu lleoedd yn aml yn cael ei disgrifio o ran cynlluniau, prosiectau a buddsoddiad - ond wrth ei wraidd, mae'n ymwneud â phobl, partneriaethau a balchder yn yr ardaloedd rydym yn byw ac yn gweithio. 

Ar draws y Fro, mae'r ymdrech gyfunol honno'n dod yn fwyfwy gweladwy, nid yn unig mewn cynlluniau adfywio mawr, ond yn y newidiadau llai, ystyrlon sy'n gwella profiadau bob dydd i'n cymunedau.

Mae'r ymdeimlad hwnnw o fomentwm yn arbennig o amlwg yn ein cynlluniau creu lleoedd ar gyfer pedair tref y Fro — Llanilltud Fawr, Y Bont-faen, y Barri a Phenarth.

Mae'r cynlluniau hyn yn parhau i arwain sut rydym yn buddsoddi, blaenoriaethu a chydweithio, gan sicrhau bod gwybodaeth leol ac uchelgais yn sefyll yng nghanol y broses o wneud penderfyniadau.

Un carreg filltir allweddol yn y daith hon yw cyhoeddi Cynllun Creu Lleoedd y Barri, a ddatblygwyd mewn partneriaeth agos â Chyngor Tref y Barri. Mae hyn yn adlewyrchu gweledigaeth a rennir ar gyfer dyfodol y dref ac un sy'n adeiladu ar hunaniaeth gref y Barri tra'n creu cyfleoedd newydd ar gyfer twf, cysylltiad ac i ddatblygu prosiectau sy'n ystyrlon yn lleol.

Ochr yn ochr â hyn, rydym yn parhau i wneud cynnydd ar gyfleoedd adfywio allweddol yng nghanol ein trefi. Mae hen adeilad Wilko ar Heol Holton yn enghraifft dda o'r modd yr ydym yn cymryd dull rhagweithiol o ddatgloi potensial. 

Ers caffael y safle, mae'r ffocws wedi bod ar sicrhau bod yr adeilad yn ddiogel ac yn barod ar gyfer ei bennod nesaf, tra hefyd yn ymgysylltu'n eang â'r gymuned a chydweithwyr i lunio ei ddefnydd yn y dyfodol. 

Mae'r sgyrsiau hynny eisoes yn cynhyrchu mewnwelediad gwerthfawr, ac mae cyfle gwirioneddol i greu rhywbeth sy'n ymateb yn uniongyrchol i ddyheadau lleol. 

Yn y cyfamser, mae gwaith ar y gweill hefyd i archwilio defnyddiau dros dro ar gyfer y gofod gan sicrhau ei fod yn parhau i fod yn weithredol ac yn cyfrannu'n gadarnhaol at ganol y dref tra bod cynlluniau tymor hir yn cael eu datblygu.

Mae'r Glannau’r Barri hefyd ar ddechrau cyfnod newydd cyffrous. 

Drwy raglen Gwneud Tonnau'r Barri, mae dau brosiect mawr - ailddatblygu ardal y Mole ac adfer Swyddfa’r Dociau rhestredig Gradd II – yn symud ymlaen ar gyflymder.

Gyda'i gilydd, maent yn cynrychioli buddsoddiad sylweddol yn nyfodol y dref, gan greu cyfleoedd ar gyfer twf economaidd a gweithgarwch cymunedol.

Mae'r cynlluniau ar gyfer ardal y Mole yn uchelgeisiol, gyda gweledigaeth sy'n cynnwys man agored cyhoeddus newydd, cartrefi newydd a chanolfan gweithgareddau addysg a chwaraeon dŵr gyda phartner datblygu'r Cyngor, Lovells Partnership Ltd, yn arwain ar gyflwyno'r cynllun.

Gerllaw, bydd Swyddfa'r Dociau yn cael ei thrawsnewid yn weithle modern, hyblyg, gan gefnogi busnesau lleol ac chyfleoedd arloesi tra'n cadw rhan bwysig o dreftadaeth y Barri.

Mae proses dendro ar y gweill ar hyn o bryd i benodi gweithredwr gweithle hyblyg a fydd yn creu canolbwynt busnes deinamig - un sy'n cefnogi menter leol, yn annog arloesi, ac yn sicrhau llwyddiant masnachol a chymunedol.

Bydd y rhai ohonoch sydd â llygad barcud hefyd wedi sylwi ar y gwaith yn mynd rhagddo yn hen floc toiledau Nells Point yn y Barri, sy'n cael ei drosi yn Bar a Bwyty Loungers newydd mewn partneriaeth â Next Colour — y datblygwyr y tu ôl i gynllun Glanfa Wystrys yn y Mwmbwls.

Y gobaith yw y bydd hyn yn agor ddiwedd mis Mai neu ddechrau mis Mehefin.
Mae'r prosiectau hyn yn tynnu sylw at raddfa ein huchelgais a'r effaith hirdymor y gall creu lleoedd ei gael pan gaiff ei gyflawni'n feddylgar ac mewn partneriaeth.

Ar yr un pryd, rydym yn gweld sut y gellir dod â phrosiectau creu lleoedd yn fyw mewn ffyrdd ymarferol a mwy uniongyrchol. 

Yn Llanilltud Fawr, mae'r Hwb Tref Un Wythnos diweddar wedi dangos yr hyn y gellir ei gyflawni pan fyddwn yn dod â chreadigrwydd a chydweithio ynghyd mewn cyfnod cyfyngedig o amser. 

Fel un o dair tref peilot yn unig yng Nghymru, mae Llanilltud Fawr wedi ein helpu i brofi dull newydd o adfywio canol trefi - un sy'n canolbwyntio ar weithredu cymaint â chynllunio at y dyfodol.

Dros yr wythnos, gweithiodd cydweithwyr o bob rhan o'r Cyngor ochr yn ochr â thrigolion, busnesau a phartneriaid i ddarparu gwelliannau gweladwy syml a magu hyder wrth roi cynnig ar syniadau newydd.

O greu murlun bywiog yn dathlu hunaniaeth leol, i welliannau o amgylch mannau allweddol yng nghanol y dref gyda seddi newydd, planwyr a gwaith celf, roedd yr effaith i’w weld ar unwaith. 

Yn yr un modd, bydd y dysgu o'r gweithgaredd hwn yn siapio sut rydym yn darparu gweithgaredd creu lleoedd ar draws ein holl drefi yn y dyfodol hefyd.

Wrth edrych yn ehangach, mae ein gwaith cynllunio strategol hefyd yn parhau i symud ymlaen. 

Mae'r ymgynghoriad Drafft Adnau ar gyfer y Cynllun Datblygu Lleol Amnewid bellach wedi cau, gan nodi cam pwysig wrth lunio dyfodol hirdymor y Fro. 

Bydd yr adborth a dderbyniwyd yn ystod yr ymgynghoriad cyhoeddus bellach yn cael ei ystyried yn ofalus, gydag adroddiad pellach i'w ddwyn yn ôl i'r Cyngor yn yr hydref cyn gofyn am ymchwiliad cyhoeddus gan Lywodraeth Cymru i'r cynllun.

Mae hwn yn ddarn sylweddol o waith sy'n sail i gymaint o'r hyn rydym yn ei wneud fel rhan o greu lleoedd, gan sicrhau bod twf yn gynaliadwy, yn gytbwys ac yn adlewyrchu anghenion lleol.

Yn cefnogi ein gwaith pellach o greu lleoedd yw'r Gronfa Twf Lleol, a fydd yn chwarae rhan bwysig wrth alluogi buddsoddiad yn y dyfodol ledled y Fro. 

Gyda dyraniad dangosol o bron i £4 miliwn ar gyfer 2026/27, bydd y cyllid hwn yn helpu i yrru prosiectau sy'n cefnogi cystadleurwydd busnes, sgiliau a chyflogaeth, a seilwaith strategol. 

Mae'n rhoi cyfle gwerthfawr i adeiladu ar y cynnydd sydd eisoes yn cael ei wneud ac i barhau i gyflawni gwelliannau sydd o fudd i'n cymunedau a'n heconomi leol.

Wrth gwrs, nid yw creu lleoedd yn ymwneud â phrosiectau effaith uchel ar raddfa fawr yn unig. Mae hefyd yn cael ei adlewyrchu yn y gwelliannau bob dydd sy'n gwella'r modd y mae pobl yn profi ein mannau cyhoeddus. 

Mae buddsoddiad diweddar wedi darparu cyfleusterau toiledau newydd sbon ym Mharciau Gwledig Cosmeston a Phorthceri, ochr yn ochr ag amwynderau wedi'u huwchraddio yn Ynys y Barri, gan gynnwys gwell hygyrchedd, cawodydd a chyfleusterau newid. 

Mae'r gwelliannau hyn yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i drigolion ac ymwelwyr fel ei gilydd, gan gefnogi lles ac annog pobl i dreulio mwy o amser yn mwynhau'r hyn sydd gan y Fro i'w gynnig. 

Yr hyn sy'n cysylltu'r holl waith hwn yw ymrwymiad a chydweithio cydweithwyr ar draws y sefydliad — boed hynny'n helpu i ddarparu cynlluniau adfywio mawr, cefnogi mentrau dan arweiniad y gymuned yn ogystal â gwella gwasanaethau o ddydd i ddydd. Yr ymdrech gyfunol hon sydd yn gwneud creu lleoedd yn ystyrlon ac effeithiol i'n trigolion.

Ar ran fy hun a gweddill yr Uwch Dîm Arweinyddiaeth, diolch i chi am eich gwaith caled parhaus — eich cyfraniadau sy'n helpu i lunio lleoedd y mae pobl yn falch ohonynt, nawr ac ar gyfer y dyfodol.

I'r rhai sydd ddim yn gweithio, rwy'n gobeithio y byddwch i gyd yn cael penwythnos ymlaciol a phleserus.

Marcus