Yr Wythnos gyda Liz

27 Chwefror 2026

Helo Bawb,

Gyda staff yr ysgol yn ôl ar ôl ychydig o seibiant dros hanner tymor, roeddwn i eisiau rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i chi am rai datblygiadau cyffrous o fewn y Gyfarwyddiaeth Dysgu a Sgiliau.

Yn gyntaf, ymunodd aelodau'r Tîm Cymunedau Cynaliadwy ar gyfer Dysgu ag eraill ar gyfer taith o amgylch safleoedd Ysgol Llyn Derw a St Richard Gwyn yn gynharach heddiw.

Mae'r gwaith i ailddatblygu St Richard Gwyn wedi dechrau wrth iddi ddod yn bedwaredd ysgol uwchradd a'r olaf yn y Barri i gael ei huwchraddio'n sylweddol.

Yn ôl yn 2020, adeiladwyd dau adeilad ysgol newydd yn Ysgol Uwchradd Pencoedtre ac Ysgol Uwchradd Whitmore, tra bod Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg wedi cael estyniad mawr.

Bellach mae pob ysgol yn ymfalchïo mewn ystafelloedd dosbarth modern, cyfleusterau blaengar ac offer o'r radd flaenaf.

Bydd St Richard Gwyn ar fin dilyn yr un peth wrth i hen adeiladau gael eu disodli gyda mannau swyddogaethol ffres i ddarparu ar gyfer mwy na 1,100 o ddisgyblion.

Ar y cyd, mae'r gwaith hwn yn cynrychioli peth o'r adfywiad mwyaf arwyddocaol a welodd y Barri erioed.

Disgwylir i'r gwaith ar adeilad newydd yr ysgol gael ei gwblhau erbyn diwedd y flwyddyn nesaf, gyda'r hen un wedi'i ddymchwel yn llwyr erbyn Rhagfyr 2028.

Bydd mannau tawel allanol wedi'u llenwi â gwyrddni yn cael eu creu fel rhan o'r prosiect a bydd lloches feicio gyda gorsaf atgyweirio wedi'i hadeiladu i annog teithio llesol.

Bydd neuadd yr ysgol yn cynnwys system sain lawn a goleuadau ar gyfer perfformiadau, tra bod y ffreutur yn cael bar byrbrydau sy'n cynnig prydau ysgafn a diodydd. 

Mae dyluniad yr ysgol hefyd yn caniatáu ar gyfer lle pwrpasol y gellid ei ddefnyddio i gefnogi darpariaeth ehangach i ddysgwyr ag Anghenion Dysgu Ychwanegol, yn ogystal â chae chwaraeon 3G ac Ardal Gemau Amlddefnydd, a fydd ar gael i'r ysgol a'r gymuned ehangach.

Mae cynaliadwyedd yn nodwedd allweddol o'r adeiladau newydd, sy'n defnyddio deunyddiau eco-gyfeillgar a systemau ynni-effeithlon, gan wneud y defnydd mwyaf o ynni solar i leihau'r ddibyniaeth ar danwydd ffosil.

Mae hyn yn helpu i leihau effaith amgylcheddol yn unol ag ymrwymiad Prosiect Sero y Cyngor i ddod yn garbon niwtral erbyn 2030.

Bydd to gwyrdd wedi'i wneud o lystyfiant yn cynorthwyo gyda rheoli draenio ac yn darparu manteision ecolegol eraill. 

Yn y cyfamser, mae gwaith ar Ysgol Llyn Derw, ail safle i Ysgol y Deri, sy'n arlwyo ar gyfer disgyblion ag anghenion addysgol arbennig, yn parhau a disgwylir iddo gael ei gwblhau erbyn yr haf.

Bydd gan hynny le i 205 o ddisgyblion ac mae wedi'i leoli ar dir ger Parc Gwledig Cosmeston.

Mae'n cael ei adeiladu dros ddau lawr, gyda'r dirwedd o'i amgylch yn gweithredu fel estyniad o adeiladau'r ysgol, gan gynnig mannau addysgu ac astudio yn ogystal ag ardaloedd ar gyfer chwaraeon, chwarae, cymdeithasu, ymlacio a myfyrio.

Bydd dyluniad yr ysgol yn elwa o olau naturiol ac awyru lle bynnag y bo modd, toeau gwyrdd i gynyddu bioamrywiaeth a llu o nodweddion eraill sy'n gyfeillgar i'r amgylchedd.

Gosodwyd blychau adar ac ystlumod ynghyd â mannau i bryfed i roi hwb i fywyd gwyllt lleol, tra bod coed a blodau gwyllt wedi'u plannu er mwyn gwella mannau gwyrdd yr ysgol.

Bydd paneli solar a generadur hybrid yn cael eu defnyddio i bweru'r safle, sydd wedi'i adeiladu allan o ddeunyddiau sy'n effeithlon er mwyn helpu i'w wneud yn garbon niwtral.

Mae canolfan Gorfforol a Meddygol (PMed) newydd hefyd wedi'i hagor yn Ysgol Sant Cyres ym Mhenarth, gan ddarparu cyfleusterau gwell i gefnogi disgyblion ag ADY o fewn lleoliad addysg prif ffrwd.

Mae'r estyniad pwrpasol yn cryfhau darpariaeth arbenigol yr ysgol ac yn adlewyrchu ymrwymiad parhaus y Cyngor i addysg gynhwysol.
Mae'n darparu mynediad at gymorth wedi'i deilwra tra'n parhau i fod yn gysylltiedig â chymuned ehangach yr ysgol.

Mae'r sylfaen yn cynnwys cyfleusterau toiledau hygyrch, ystafell hylendid a ffisiotherapi, ystafell synhwyraidd, gorffwys ac adfer, man dysgu cynllun agored a dwy ystafell astudio pwrpasol.

Hoffwn ddiolch i bawb sy'n cymryd rhan am eu gwaith ar y cynlluniau ysgolion hyn a chynlluniau eraill.

Maent yn cynnig amgylcheddau dysgu rhagorol i'n disgyblion a'r sylfaen orau ar gyfer llwyddiant.

Ar y thema o adeiladu sylfeini cadarn, roedd hi'n wych clywed am lwyddiant y Gŵyl Gymreig a gynhaliwyd yn y Bont-faen ddydd Iau. 

Fel y soniodd Rob Thomas yn ei neges wythnos diwethaf, mae digwyddiadau fel hyn yn chwarae rhan bwysig wrth annog y Gymraeg ar draws y Fro, a manteisiodd Rob ei hun ar y cyfle i ymuno â'r dathliadau a dathlu ein cymunedau Cymraeg cynyddol.

Nod y digwyddiad - a gynhaliwyd cyn Dydd Gŵyl Dewi ddydd Sul - oedd hyrwyddo addysg a diwylliant cyfrwng Cymraeg yn y Fro Gorllewinol ac mae cysylltiad agos ag adeilad newydd Ysgol Iolo Morganwg, sy'n nodi cam pwysig arall o ran ehangu ein cynnig addysg cyfrwng Cymraeg ar draws y sir.

Roedd y rhaglen ar gyfer y diwrnod yn cynnwys perfformiadau gan gorau ysgolion lleol, gweithgareddau teuluol gan gynnwys Ti a Fi, Amser Stori, celf a chrefft a mwy. Roedd ymwelwyr hefyd yn gallu cael gwybodaeth am ddysgu oedolion, addysg cyfrwng Cymraeg, cyfleoedd gyrfa Cymraeg y GIG a datblygiad safle newydd Ysgol Iolo Morgannwg.

Hoffwn ddweud diolch yn arbennig i Natasha Burton a Jeremy Morgan am sicrhau bod y digwyddiad wedi'i gynllunio'n feddylgar a'i drefnu'n dda, a chefais fy nghyffwrdd o glywed sut roedd dau ddysgwr o Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg yn siarad mor angerddol am y gwerth maen nhw'n ei roi ar addysg cyfrwng Cymraeg. Diolch o galon i chi gyd!

Mae digwyddiadau fel y Gŵyl Gymreig yn cynnig mwy na dim ond dathliad o ddiwylliant - maent yn cynnig carreg gamu hanfodol tuag at ddyfodol llawn siaradwyr Cymraeg hyderus, balch, gan feithrin cariad at yr iaith heddiw a fydd yn cryfhau ac yn cynnal ein cymunedau am genedlaethau i ddod.

Mae ein staff Dysgu a Sgiliau wirioneddol yn arweinwyr yn eu maes, a dyna pam ymwelodd dirprwyaeth o Kenya yn ddiweddar i weld sut mae'r Tîm Gwella Ysgolion yn gweithredu.

Roedd hyn, a drefnwyd gan y Cyngor Prydeinig, yn rhan o raglen archwiliadol ehangach a oedd yn cynnwys cyfarfodydd gyda Llywodraeth Cymru ac Estyn, y gwasanaeth asesu ysgolion.

Yn ystod eu cyfnod yn y Fro, ymwelodd cynrychiolwyr ag Ysgol Stanwell ac Ysgol Dewi Sant cyn mynychu sesiwn wybodaeth yn y Swyddfeydd Dinesig yn y Barri.

Roedd y trafodaethau yn canolbwyntio ar rôl Swyddogion Gwella Ysgolion, dulliau o gefnogi a herio ysgolion, trefniadau monitro gwell, a phartneriaeth y Cyngor â Chonsortiwm Canolbarth y De, sy'n darparu cymorth dysgu a gwella proffesiynol rhanbarthol.

Roedd yr ymweliad hefyd yn gyfle i rannu arfer gorau a chryfhau cysylltiadau rhyngwladol ym maes addysg, gan adlewyrchu ymrwymiad y Cyngor i ddysgu ar y cyd.

Rwy'n falch bod cydweithwyr o bob cwr o'r byd yn cydnabod y gwaith gwych sy'n digwydd yn y Fro ac eisiau dilyn ein esiampl. Da Iawn!
Roedd hefyd yn hyfryd i ddysgu bod Llyfrgell Penarth wedi cyrraedd rhestr fer categori Llyfrgell y Flwyddyn Gwobrau Llyfrau Prydain.

Allan o 42 o lyfrgelloedd ledled y DU ac Iwerddon mewn cynnen am y wobr, mae Penarth yn un o dri o Gymru sydd wedi cyrraedd y rownd derfynol.

Mae'r gydnabyddiaeth hon yn tynnu sylw at yr effaith gadarnhaol mae'r llyfrgell wedi'i gwneud wrth hyrwyddo darllen a llythrennedd i bobl o bob oed ochr yn ochr â'i rôl fel canolbwynt cymunedol.

Bydd ein gwasanaeth llyfrgelloedd hefyd yn helpu i dreialu strategaeth ddarllen rhanbarthol newydd ar ôl i'r Rheolwr Llyfrgelloedd a gwasanaethau diwylliannol Jordan Forse fod yn llwyddiannus i sicrhau cyllid gan Lywodraeth Cymru.

Yn rhedeg o fis Ionawr i fis Hydref, bydd hyn yn gweld llyfrgelloedd yn profi mentrau darllen, yn datblygu modelau partneriaeth newydd ar draws gwasanaethau'r Cyngor a sefydliadau cymunedol, ac yn helpu i gefnogi darllen mewn ystod eang o leoliadau. 

Bydd y dysgu o'r cynllun peilot hwn yn llunio Strategaeth Ddarllen drafft, pecyn cymorth a sylfaen dystiolaeth y gellir eu hailadrodd yn genedlaethol, gan helpu i lywio polisi Llywodraeth Cymru yn y dyfodol a chryfhau'r ddarpariaeth ddarllen ledled Cymru.

Unwaith eto, mae'n wych gweld ein timau yn tanio llwybr i eraill ei ddilyn — da iawn i chi gyd.

Yn olaf, diolch i staff ar draws pob adran am eich ymdrechion yr wythnos hon.

Maent yn cael eu gwerthfawrogi'n ddiffuant gennyf fi ac aelodau eraill o'r Tîm Arweinyddiaeth Strategol (SLT).

Rwy'n gobeithio y cewch chi benwythnos pleserus ac ymlaciol.

Diolch yn fawr,

Liz