Staffnet+ >
10 Years of Sully Community Library
Dathlu 10 Mlynedd o Lyfrgell Gymunedol Sili
13 Gorffennaf 2026
Degawd yn ôl, bu cymunedau ledled y Fro yn gweithio gyda'r Cyngor i archwilio
ffyrdd newydd o gefnogi llyfrgelloedd lleol. Yn Sili, camodd gwirfoddolwyr ymlaen i ymgymryd â rhedeg y llyfrgell o ddydd i ddydd, gan greu partneriaeth sydd wedi mynd o nerth i nerth dros y 10 mlynedd diwethaf.
Mae Llyfrgell y Sili yn enghraifft wych o'r hyn y gellir ei gyflawni pan fydd cymunedau, gwirfoddolwyr a'r Cyngor yn cydweithio. Mae'r hyn a ddechreuodd
fel dull newydd o gefnogi gwasanaethau llyfrgelloedd lleol wedi tyfu i
fod yn ganolbwynt cymunedol ffyniannus sy'n cynnig cymaint
mwy na llyfrau.
Dywedwyd wrth wirfoddolwyr unwaith mai tua thair blynedd oedd
disgwyliad oes llyfrgell gymunedol. Ddeng mlynedd yn ddiweddarach,
mae Llyfrgell y Sili a phob llyfrgell gymunedol arall yn y Fro yn dal
i fynd yn gryf.
Mae'r llyfrgell wedi dod yn fan lle mae pobl yn dod at ei gilydd -
gyda grwpiau celf, crefft a chymraeg yn cael eu cynnal ochr yn ochr
â'r gwasanaethau llyfrgell arferol. Gellir archebu llyfrau o bob rhan o'r
Fro a Chymru, ac mae hefyd yn fan lle gall preswylwyr gael mynediad at wasanaethau cymunedol eraill, gan gynnwys casglu bagiau bwyd ailgylchu.
Er bod gwirfoddolwyr yn rhedeg y gwasanaeth o ddydd i ddydd,
mae'r Cyngor yn dal i chwarae rhan bwysig y tu ôl i'r llenni drwy gyflenwi
llyfrau a darparu darpariaeth llyfrgellwyr gan fod y llyfrgell hefyd wedi cynyddu
ei horiau gweithredol oherwydd y gefnogaeth y mae wedi'i dderbyn gan y gymuned.
Stori Llwyddiant Cymunedol
Mae Rhian Thomas, un o'r gwirfoddolwyr sy'n rhedeg y llyfrgell yn Sili ac yn ymddiriedolwr am y pedair blynedd diwethaf, yn rhannu sut y daeth y gymuned at ei gilydd i gefnogi ei llyfrgell leol:
Pan gyhoeddwyd y byddai'n rhaid cau nifer benodol o lyfrgelloedd o fewn y Fro oni baent yn mabwysiadu'r model gwirfoddoli, roedd pobl yn y pentref yn angerddol am gadw'r llyfrgell ar agor. Fe wnaethon ni gymryd drosodd y gwaith o redeg y llyfrgell gan Gyngor Bro Morgannwg. Rydyn ni'n dal i gael cefnogaeth gan y Cyngor ac mae llyfrgellydd peripatetig sy'n dod i mewn i'n cefnogi hefyd.
Ond mae tîm o wirfoddolwyr bellach yn rhedeg y llyfrgell o ddydd i ddydd, ac maen nhw'n dîm gwych. Mae’n hollol fendigedig. Dros y 10 mlynedd diwethaf, mae niferoedd ein defnyddwyr wedi cynyddu 29%, o 2016 i 2025.
Dywedodd un o'r llyfrgellwyr wrthyf mai tair blynedd oedd disgwyliad oes llyfrgell gymunedol. Nid yn unig ydyn ni wedi bod yma ers 10 mlynedd, ond mae'r holl lyfrgelloedd cymunedol eraill yn y Fro wedi bod yma ers 10 mlynedd hefyd. Felly, da iawn i'r Fro a'i drigolion.
Mwy na Llyfrgell yn unig
- Dywedodd un preswylydd: “Mae wedi gwella fy mywyd cymdeithasol,
ond hefyd wedi rhoi cyfle i mi ymarfer Cymraeg, gwneud ffrindiau
newydd a gwerthfawrogi pa mor braf yw hi cael llyfrgell fel hon
- a pha mor bwysig yw hi i'r gymuned.”
- Ychwanegodd preswylydd arall: “Mae wedi newid fy mywyd a
fy mhrofiad o fyw yn y Sili yn llwyr. Rydw i wedi gwneud ffrindiau
drwygyfrwng y Gymraeg sy'n bwysig iawn i mi. Rydym yn cwrdd yma ynwythnosol, a dwi hefyd wedi gallu benthyg llyfrau Cymraegnad oedd ar gael i'w prynu.”
Ddeng mlynedd yn ddiweddarach, mae Llyfrgell y Sili yn brawf o'r
hyn y gellir ei gyflawni pan fydd cymunedau a'r Cyngor yn cydweithio,
hyd yn oed mewn sefyllfaoedd heriol. O fenthyca llyfrau i ddod â phobl at ei gilydd,
mae'r llyfrgell yn parhau i chwarae rhan hanfodol wrth wraidd bywyd pentref - a diolch i ymroddiad ei gwirfoddolwyr,mae'n edrych fel ei fod am barhau i wneud hynny am flynyddoedd lawer i ddod.