Y Fro yn Arwain y Ffordd Wrth Ddod â Chartrefi Gwag yn ôl i Ddefnydd

27 Mawrth 2026

Rydym yn falch o rannu newyddion ardderchog ar ein gwaith i fynd i'r afael ag eiddo gwag ar draws y Fro.

Mae data newydd ar gyfer 2024—25, a gyhoeddwyd gan Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (CLlLC) a Data Cymru, yn dangos bod Cyngor Bro Morgannwg yn parhau i berfformio ymhlith y cynghorau gorau yng Nghymru.

Y brig yng Nghymru ar gyfer cartrefi gwag hirdymor

Mae'r Fro yn y safle 1af yng Nghymru am ganran y cartrefi preifat sy'n wag am 12 mis neu fwy a ddygwyd yn ôl i ddefnydd yn dilyn cymorth, ymgysylltu ac ymyrraeth, gan gyflawni 13.1%, o'i gymharu â chyfartaledd Cymru o 6.9%.

Rydym hefyd yn 2il yng Nghymru am ddod â chartrefi gwag yn ôl i ddefnydd am 6 mis neu fwy, sef 10.4%, ymhell uwchlaw cyfartaledd Cymru, sef 5.6%.

Mae'r cynigion o gymorth yn cynnwys Grantiau Cartrefi Gwag a Benthyciadau Tai.

Pam mae hyn yn bwysig i'n cymunedau

Mae dod â chartrefi gwag yn ôl i ddefnydd yn sicrhau manteision gwirioneddol i'n cymunedau, gan gynnwys:

• Cynyddu'r cyflenwad tai heb fod angen datblygiadau Newydd
• Helpu i ddiwallu angen tai lleol, gan gynnwys ar gyfer y rhai sydd ar restrau aros
• Gwella ymddangosiad a diogelwch cymdogaethau
• Cefnogi bywiogrwydd canol tref drwy ail-actifadu adeiladau 
• Yn atal dirywiad hirdymor o stoc tai gwerthfawr

Mae'r Fro hefyd wedi chwarae rhan allweddol wrth lunio canllawiau cenedlaethol. Fe wnaethom gefnogi datblygiad Eiddo Gwag yng Nghymru: Llawlyfr Llywodraeth Cymru, a gyhoeddwyd ym mis Rhagfyr 2025.

Ochr yn ochr ag eiddo preswyl, rydym hefyd yn cefnogi ailddefnyddio adeiladau dibreswyl, gan helpu i ddod â adeiladau yn ôl i ddefnydd cynhyrchiol. Enghraifft gref o hwn ar waith - a oedd hefyd yn ymddangos yn Llawlyfr Eiddo Gwag Llywodraeth Cymru - yw trawsnewid Gwesty'r Station yng Nghogan.

Roedd yr hen dafarn a'r gwesty oes Fictoriaidd wedi bod yn wag ers peth amser ac wedi syrthio i ddifetha. Trwy gefnogaeth gan Gyngor Bro Morgannwg, gan gynnwys Benthyciad Landlordiaid Eiddo Gwag o £245,000, cafodd yr adeilad ei drawsnewid yn llwyddiannus yn ystod 2024-25 yn saith uned breswyl o ansawdd uchel a dwy uned arall yn 2025-26 (cyfanswm o 9) gyda chymysgedd o stiwdios un ystafell wely a chartrefi un ystafell wely a dwy ystafell wely.

Mae Benthyciadau Canol Trefi hefyd ar gynnig i helpu i gefnogi mannau masnachol gwag sy'n cael eu defnyddio yn ôl mewn ardaloedd siopa sylfaenol ledled y Fro ac mae Adfywio ar hyn o bryd yn asesu rhai ceisiadau cynnar.

Drwy barhau â'n ffocws ar eiddo gwag, gallwn wneud gwahaniaeth ystyrlon i argaeledd tai, adfywio, a lles cyffredinol ein cymunedau gan wneud y Fro yn lle gwych i fyw, gweithio ac i ymweld.