Yr Wythnos gyda Rob

02 Hydref 2026

Helo bawb, 

Wrth i ni symud i fis Hydref — mae'n atgof da hefyd er y gall y byd naturiol fod yn dirwyn i ben am y gaeaf, mae ein gwaith fel gofalwyr ein hamgylchedd byth yn stopio. 

Yr wythnos hon, rwyf wedi bod yn myfyrio ar y sawl ffordd y mae cydweithwyr ar draws y Cyngor yn helpu i barchu a dathlu'r amgylchedd - yn enwedig yng nghanol yr argyfyngau parhaus yn yr hinsawdd a natur - yn ogystal â'r rhan y gall pob un ohonom ei chwarae wrth gefnogi ein huchelgais i ddod yn garbon niwtral erbyn 2030.

Mae'r gwaith hwn yn cael ei wireddu drwy Brosiect Sero - sef map ffordd y Cyngor ar gyfer mynd i'r afael â newid hinsawdd, lleihau ein hallyriadau carbon, gofalu am natur ac annog newid cadarnhaol ar draws ein cymunedau.

Mae'n arbennig o galonogol gweld bod y gwaith hwn yn sicrhau canlyniadau pendant. Fel rhan o'n hadroddiadau carbon blynyddol i Lywodraeth Cymru, rydym yn mesur allyriadau o bob rhan o'r sefydliad, gan gynnwys yr ynni rydym yn ei ddefnyddio ar draws ein hystadau, ein fflyd o gerbydau cyngor, gwastraff, sut rydym yn teithio i'r gwaith a'n cadwyn gyflenwi. 

Mae ein ffigurau diweddaraf yn dangos bod ein hallyriadau wedi gostwng 9% yn 2025/26, tra bod swm yr ynni adnewyddadwy a gynhyrchir gan ein paneli solar PV ar draws ystâd y Cyngor wedi cynyddu 50% o'i gymharu â'r flwyddyn flaenorol. 

Mae'r rhain yn gamau gwirioneddol gadarnhaol ac yn dangos yr hyn y gellir ei gyflawni pan fyddwn yn parhau i wneud newidiadau ar draws y sefydliad. 

Mae llawer mwy i'w wneud eto, wrth gwrs, ac mae deall o ble mae ein hallyriadau yn dod yn rhan bwysig o'r daith honno. 

Fel y soniais yn neges yr wythnos diwethaf, mae ein Hwb Mewnwelediad newydd yn darparu ffordd ardderchog o archwilio'r wybodaeth hon. 

Mae'r Dangosfwrdd Carbon yn dangos sut mae ein hallyriadau wedi newid dros amser, tra bod y dangosfwrdd Caffael yn rhoi mwy o fanylion am effaith carbon ein gwariant. 

Mae ein cadwyn gyflenwi yn cynrychioli tua 80% o'n hallyriadau cyffredinol, felly mae hwn yn faes pwysig lle gall ein penderfyniadau gael effaith sylweddol. 

Mae hefyd yn galonogol gweld Prosiect Sero yn cael ei adlewyrchu yn rhai o'r prosiectau mawr sy'n digwydd ar draws y Fro.

Yr wythnos hon, ymwelodd Gweinidog Addysg Cabinet Llywodraeth Cymru ag Ysgol Llyn Derw - lleoliad ychwanegol newydd ar gyfer disgyblion ag Anghenion Dysgu Ychwanegol - sydd wedi'i gynllunio gyda chynaliadwyedd a'r amgylchedd naturiol yn gadarn mewn golwg.

O baneli solar a deunyddiau ynni-effeithlon i doeau gwyrdd, plannu newydd a nodweddion sy'n cefnogi bywyd gwyllt lleol, mae ystyriaethau amgylcheddol wedi'u hymgorffori drwy gydol y dyluniad. Bydd blychau adar ac ystlumod, mannau pwrpasol ar gyfer pryfed, coed a blodau gwyllt i gyd yn helpu i gefnogi bioamrywiaeth, tra bod y toeau gwyrdd yn cryfhau'r cysylltiad rhwng yr adeilad a'i amgylchoedd naturiol.

Mae'n enghraifft wych o sut y gall creu adeiladau cynaliadwy hefyd greu lleoedd gwell i bobl ddysgu, gweithio a threulio amser.

Ac nid yr adeiladau eu hunain yn unig sy'n helpu i godi ymwybyddiaeth o'n hamgylchedd.

Yn Ysgol Gynradd Ynys y Barri, mae disgyblion wedi bod yn gweithio gyda Gwyn Nelson o Ganolfan Monitro Arfordirol y Fro dros nifer o flynyddoedd i ddatblygu dysgu ynghylch newid hinsawdd a'n hamgylchedd lleol.

Yr haf hwn, fe wnaethant ymuno â mwy na 200 o ddisgyblion Blwyddyn 6 o bob rhan o'r Barri - a'r ardaloedd cyfagos – i gymryd rhan mewn digwyddiad gwaith maes arfordirol ym Mae Whitmore, gan weithio gyda Gwyn a'i dîm — gyda'r digwyddiad hefyd wedi'i recordio gan BBC Radio 3 ar gyfer eitem nodwedd radio. 

Mae'n enghraifft wych o sut y gall ymgysylltu plant yn uniongyrchol â'n harfordir eu helpu i ddeall yr heriau amgylcheddol yr ydym yn eu hwynebu ac ysbrydoli'r genhedlaeth nesaf i ofalu am y lleoedd o'u cwmpas.

Mae'r un egwyddor honno'n berthnasol i'r dewisiadau a wnawn yn ein bywydau gwaith bob dydd.

Yn ddiweddar, fe wnaethom nodi Diwrnod Dim Ceir y Byd trwy dynnu sylw at y sawl ffordd y gall cydweithwyr deithio yn fwy cynaliadwy i'r gwaith ac oddi yno. 

Rydym wedi ymrwymo i leihau ein hôl troed carbon a - drwy ein haddewid Siarter Teithio Staff Iach Lefel Dau - rydym yn cefnogi cydweithwyr i ddewis ffyrdd iachach a mwy cynaliadwy o deithio. 

Mae ein harolwg teithio staff blynyddol yn dangos bod llawer o gydweithwyr eisoes yn gwneud dewisiadau teithio cynaliadwy, boed bob dydd neu'n achlysurol. 

Rydym yn gwybod bod amgylchiadau pawb yn wahanol ac nad yw teithio cynaliadwy bob amser yn ymarferol ar gyfer pob taith, ond gyda mwy na 5,000 o weithwyr ar draws y sefydliad, gall hyd yn oed newidiadau bach ychwanegu at wahaniaeth sylweddol. 

Rydym yn ffodus i gael mannau gwyrdd, llwybrau teithio llesol a'r arfordir ar garreg ein drws, ac mae digon o gefnogaeth ar gael os hoffech roi cynnig ar deithio cynaliadwy. 

Mae hyn yn cynnwys ein Cynllun Beicio i'r Gwaith, storio beiciau, cawodydd a loceri yn y Swyddfeydd Dinesig a'r Alpau, hyfforddiant beicio am ddim, offer cynllunio llwybrau a lwfans beicio. Mae beiciau plygu Brompton hefyd ar gael i'w llogi o sawl canolfan trafnidiaeth lleol. 

Ar gyfer teithiau lle mae angen car, mae gennym geir pwll trydan ar gael at ddefnydd staff, gyda phwyntiau gwefru yn swyddfeydd Dinesig a'r Alpau ar gyfer cydweithwyr sy'n gyrru eu cerbydau trydan eu hunain. 

Gall y dewisiadau a wnawn, y prosiectau cynaliadwy rydym yn eu cyflawni a'r ffordd yr ydym yn meddwl am yr amgylchedd yn ein gwaith bob dydd wneud gwahaniaeth gwirioneddol. 

Diolch i chi, fel bob amser, am bopeth rydych wedi'i wneud yr wythnos hon ac am y gofal a'r ymrwymiad parhaus rydych chi'n eu dangos wrth gefnogi ein cymunedau, yr amgylchedd a'n sefydliad yn gyffredinol. 

Rwy'n gobeithio y cewch benwythnos ymlaciol os nad ydych yn gweithio, a'ch bod yn cael cyfle i fwynhau rhywfaint o'r byd naturiol gwych o'n cwmpas. 

Diolch, 

Rob