Yr Wythnos gyda Liz

09 Hydref 2026

Helo pawb,

Heddiw roeddwn am ysgrifennu am y pum ffordd o weithio ac yn benodol rhai enghreifftiau gwych o'r dull hwn o fewn y Gwasanaeth Ieuenctid.

Mae'r egwyddorion hyn wedi'u nodi yn Neddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol 2015 ac maent yn rhan bwysig o Fro 2030, ein Cynllun Corfforaethol.

Maent yn ymdrin â nodau cyffredinol ar gyfer ein holl waith, yn benodol:

• Hir-dymor: Cydbwyso anghenion tymor byr gyda'r gallu i gyrraedd nodau hirdymor, gan sicrhau nad yw camau a gymerir heddiw yn peryglu cenedlaethau'r dyfodol.
• Atal: Gweithredu i atal problemau rhag digwydd neu waethygu, yn hytrach na dim ond ymateb ar ôl i faterion godi.
• Integreiddio: Ystyried sut y gall amcanion lles y Cyngor effeithio ar nodau llesiant economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol yn gyfannol.
• Cynnwys: Cynnwys pobl sy'n adlewyrchu amrywiaeth yr ardal yn y penderfyniadau sy'n effeithio arnynt, gan gynnwys trigolion a chymunedau lleol.
• Cydweithio: Gweithio mewn partneriaeth â chyrff cyhoeddus eraill, gwasanaethau, a sefydliadau lleol (fel y Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus) i gyflawni amcanion a rennir.

Yn ddiweddar, cyflwynwyd Cynllun Strategol Gwaith Ieuenctid Bro Morgannwg 2027-32 i Lywodraeth Cymru, gan bwysleisio natur hirdymor y gwaith sy'n digwydd.

Mae'r ddogfen yn cynnwys chwe blaenoriaeth sy'n ceisio gwella cyfleoedd, mynediad a chanlyniadau i bobl ifanc ledled y Fro dros y pum mlynedd nesaf. 

Mae'r rhain i:

• Cryfhau gwaith ieuenctid Cymraeg a dwyieithog.
• Gwella cymorth i bobl ifanc rhwng 16 a 25 oed. 
• Datblygu gwasanaethau mewn ardaloedd gwledig.
• Ehangu gwaith ieuenctid digidol ac ar-lein.
• Gwella Hyrwyddo a Marchnata.
• Adeiladu Gweithlu Medrus a Chynaliadwy

Ar y cyfan, nod y cynllun yw sicrhau na fydd cynnig rhagorol y gwasanaeth ieuenctid ond yn gwella dros y pum mlynedd nesaf.

Y nod yw i bob person ifanc yn y Fro gael cyfleoedd gwaith ieuenctid o ansawdd uchel, waeth beth fo'u cefndir neu ble maen nhw'n byw.

Gosodwyd y sylfeini ar gyfer y cynnydd hwn fis Mawrth diwethaf pan gytunodd y Cyngor i ychwanegu 0.5 y cant ychwanegol at y dreth gyngor. 

Roedd yr arian hwnnw'n benodol at y diben hwn ac i wella gwasanaethau bysiau gwledig.

Roedd yn cyfateb i £535,000 ychwanegol i'r Gwasanaeth Ieuenctid, gan helpu i ehangu ei gyrhaeddiad, ei weithlu a'i effaith ar draws y Sir. 

Ers hynny, mae 10 o staff newydd wedi'u recriwtio, bellach mae mwy o ddarpariaeth ieuenctid yn y gymuned, gwell cefnogaeth i bobl ifanc bregus a mentora wedi'i dargedu. 

Mae mentrau cyn-16 ac ôl-16 newydd yn helpu pobl ifanc i gael profiad gwaith, gwella lles a pharhau i gymryd rhan mewn addysg. 

Mae cyfleusterau wedi'u gwella, ochr yn ochr â dysgu awyr agored estynedig a chyfleoedd Dug Caeredin, a chefnogi prosiectau ar gyfer pobl ifanc LHDT++ a phobl ifanc sy'n cael eu haddysgu gartref. 

Mae cyllid hefyd yn helpu i ddatblygu mentrau yn y dyfodol, gan gynnwys Pentref Ieuenctid yn Ysgol Uwchradd Pencoedtre sy'n cynnig amrywiaeth o wasanaethau, a digwyddiadau ieuenctid mawr.

Mae'r Rheolwr Ieuenctid ac Ymgysylltu Rhys Jones a'i dîm yn haeddu clod enfawr am yr ymdrech y maent wedi'i rhoi ynddi i gynyddu cwmpas ac ansawdd y cyfleoedd sydd ar gael i bobl ifanc yn y Fro yn sylweddol.

Mae'n faes gwaith cyffrous iawn a allai wneud gwahaniaeth enfawr i fywydau pobl.

Mae'r buddsoddiad cynyddol hwn yn rhan o ddull bwriadol gan y Cyngor i atal materion cymdeithasol, iechyd ac economaidd mwy difrifol i lawr y llinell.

Dyna oedd thema cyflwyniad a gyflwynodd Cyfarwyddwr Adnoddau Corfforaethol Tom Bowring i New Local, meddyliant annibynnol sy'n canolbwyntio ar ddatgloi pŵer cymunedol, cryfhau gwasanaethau cyhoeddus a helpu i adnewyddu llywodraeth leol.

Amlygodd bryderon cynyddol ynghylch presenoldeb mewn ysgolion, gwaharddiadau, lles emosiynol a nifer y bobl ifanc sydd mewn perygl o ddod yn NEET (Ddim mewn Addysg, Cyflogaeth neu Hyfforddiant). 

Amlygodd ymchwil fod pobl ifanc sy'n dod yn NEET yn fwy tebygol o brofi iechyd gwaeth, diweithdra ac anfantais hirdymor yn nes ymlaen mewn bywyd.

Mewn ymateb, mae'r Cyngor wedi cymryd camau drwy'r buddsoddiad hwnnw o £535,000 mewn gwasanaethau ieuenctid a fydd yn:
Helpu i nodi ffactorau risg yn gynharach.

Darparu ymyrraeth wedi'i dargedu cyn i broblemau gynyddu.

Cynnig gweithgareddau cadarnhaol a mannau diogel i bobl ifanc.

Cynyddu cymorth i gadw pobl ifanc ar lwybrau addysg, hyfforddiant a chyflogaeth.

Mae'r dull ataliol hwn wedi cyflwyno gweithgaredd ymgysylltu â'r haf a chymorth parhaus i bobl sy'n gadael Blwyddyn 11.

Mae mentora a chymorth lles wedi'i sefydlu ar gyfer dysgwyr chweched dosbarth sydd mewn perygl o ollwng allan ynghyd â chymorth pwrpasol i bobl ifanc sydd â chyrchfannau addysg neu hyfforddiant anhysbys, gan gynnwys allgymorth ac ymweliadau cartref.

Bellach mae mwy o ddarpariaeth ieuenctid gwledig i leihau arwahanrwydd, ymddygiad gwrthgymdeithasol a rhwystrau rhag cael cymorth, ac mae Rhaglen Anelu am Lwyddiant yn targedu dysgwyr cyn-16 sydd mewn perygl o ddod yn NEET. 

Mae Anelu am Lwyddiant yn enghraifft wych o un arall o'r pum ffordd o weithio — integreiddio.

Mae'n rhaglen Cyngor sy'n helpu pobl ifanc i gael profiad gwaith gwerthfawr o fewn y sefydliad tra'n dal yn yr ysgol, gan eu cysylltu â'r meysydd o ddiddordeb sy'n cyd-fynd â'u sgiliau.

Mae'r cynllun yn cynnig lleoliadau ar draws ystod o feysydd gwasanaeth am un neu ddau ddiwrnod yr wythnos dros o leiaf 12 wythnos, gan roi cyfle i ddisgyblion:

• Meithrin hyder a pharodrwydd i'r gweithle
• Datblygu sgiliau cyflogadwyedd a throsglwyddadwy
• Archwiliwch wahanol opsiynau gyrfa
• Ennill profiad mewn amgylchedd gwaith proffesiynol
• Adeiladu rhwydweithiau proffesiynol
• Deall eu dewisiadau addysg, hyfforddiant a chyflogaeth yn well ar ôl Blwyddyn 11

Mae'r cynllun wedi'i gynllunio i fynd i'r afael â'r risg y bydd pobl ifanc yn ymddieithrio oddi wrth addysg, cyflogaeth neu hyfforddiant drwy ddarparu cymorth cynnar a chyfleoedd ystyrlon yn y gweithle.

Ar gyfer adrannau'r Cyngor, mae'r cynllun yn cynnig cyfle i fentora pobl ifanc, cefnogi datblygiad prentisiaid a gweithwyr yn y dyfodol, a chyfrannu at amcanion gwerth cymdeithasol a lles cymunedol y Cyngor.

Ar y cyfan, gall y cynllun roi pobl ifanc ar lwybr cadarnhaol tra'n helpu'r Cyngor i ddatblygu gweithlu medrus a gwydn ar gyfer y dyfodol.

Dylai unrhyw un sy'n dymuno gwybod mwy am y cynllun gysylltu â Sarah Fraser neu Naomi McGarrigle.

Ymwelodd Arweinydd y Cyngor, Lis Burnett hefyd, ag ysgolion i siarad am yr arian ychwanegol a oedd ar gael i'r Gwasanaeth Ieuenctid y gwanwyn diwethaf a'r cyfleoedd y mae wedi eu darparu.

Ymwelodd y Cynghorydd Burnett â St Richard Gwyn, Y Bont-faen ac Ysgol Uwchradd Pencoedtre lle trafododd y gyllideb a meysydd eraill busnes y Cyngor.

Mae ymgysylltu o'r fath yn helpu i gynnwys pobl ifanc yn y broses ddemocrataidd, sydd hyd yn oed yn bwysicach nawr mae'r oedran pleidleisio ar gyfer etholiadau'r Senedd a Llywodraeth Leol wedi'i gostwng i 16.

Mae staff Cofrestru Etholiadau a'r Gwasanaeth Ieuenctid hefyd yn gweithio i sicrhau bod pobl ifanc yn cael eu cynnwys yn y penderfyniadau sy'n effeithio arnynt, tra bod cydweithwyr Cydraddoldeb a Chyfathrebu yn ymdrechu i wneud i leisiau'r grwpiau hwn a grwpiau eraill glywed.

Er mwyn manteisio i'r eithaf ar ei effaith, rhaid i'r Gwasanaeth Ieuenctid weithio gydag ystod o sefydliadau, boed hynny ysgolion, grwpiau cymunedol ac adrannau eraill y Cyngor.

Mae cydweithio o'r fath yn gonglfaen i Bro 2030 ac yn ddull sy'n cael ei fabwysiadu'n ehangach ar draws y Cyngor wrth i ni geisio parhau i gyflawni ar gyfer ein trigolion.

Fel y gwyddom i gyd, mae ymarfer corff yn rhan bwysig o ffordd iach o fyw gan ei fod yn helpu i roi hwb i les corfforol a meddyliol.

Yn ddiweddar, gwariodd Legacy Leisure £200,000 ar beiriannau ffitrwydd arloesol newydd yng Nghanolfan Hamdden Penarth, gyda buddsoddiad pellach o £120,000 wedi'i gadarnhau ar gyfer y dyfodol agos.

Mae'r offer EGYM yn defnyddio meddalwedd deallus a gosodiadau awtomataidd i ddarparu ymarferion cryfder a hyblygrwydd cyflym, sy'n cael eu gyrru gan ddata a phersonol.

Mae hyn yn rhan o welliannau parhaus sy'n cael eu gwneud yn ein canolfannau hamdden, gyda'r Barri hefyd yn derbyn offer newydd y llynedd.

Mae'n dangos yr hyn y gellir ei gyflawni drwy weithio partneriaeth effeithiol tuag at ddiben a rennir.

Mae'r enghreifftiau hyn wedi'u cyfuno yn dangos sut mae'r Cyngor yn camau gwirioneddol tuag at ei amcanion corfforaethol a lles wrth i ni barhau i ddatblygu Cymunedau Cryf gyda Dyfodol Disglair.

Diolch i chi i gyd am eich gwaith ei wythnos — mae bob amser yn cael ei werthfawrogi.

Diolch yn fawr iawn,

Liz